Tay nghề thật của người thợ nước nằm ở những thứ bị chôn kín: độ dốc của ống thoát, mối nối âm trong tường, lớp chống thấm dưới sàn nhà tắm. Làm đúng thì chẳng ai nhớ tới bạn. Làm sai thì vài năm sau cả nhà đều biết, và muốn sửa thì phải đục tường, cạy gạch.
Chào bạn, đây là Nhà Chuyên Môn. Nghề nước hay bị coi là nghề phụ của thợ xây, ai cũng làm được. Nhưng hỏi những gia đình đang chịu trần nhà ố vàng vì thấm từ tầng trên, bạn sẽ thấy một người thợ nước giỏi quý thế nào.
Nước luôn tìm đường đi
Câu đầu tiên mà nhiều thợ nước lâu năm dạy học trò là nước không bao giờ nghỉ. Nó tìm mọi khe hở, mọi chỗ yếu, và nó có rất nhiều thời gian. Một chỗ thấm nhỏ như sợi tóc, qua vài mùa mưa có thể thành một mảng tường mục.
Vì thế nghề nước là nghề của sự cẩn thận ở những chi tiết rất nhỏ. Một mối nối lỏng một chút, một góc tường quét chống thấm thiếu một lớp, một đoạn ống đi lệch dốc một chút, đều có thể thành vấn đề.
Khí hậu Việt Nam làm việc này khó thêm: mưa nhiều, độ ẩm cao, nhà phố xây sát nhau, nước từ nhà bên cạnh cũng có thể thấm sang.
Người thợ giỏi nghĩ như nước: nếu mình là giọt nước ở đây, mình sẽ đi đâu. Rồi chặn trước những đường đó.
Độ dốc và đường thoát
Ống cấp nước có áp lực đẩy, đi đâu cũng được. Ống thoát nước thì chỉ chảy nhờ trọng lực, nên độ dốc là tất cả. Dốc quá ít thì nước chảy chậm, cặn đọng lại, ống tắc. Có những trường hợp dốc ngược thì nước đứng luôn trong ống.
Người thợ giỏi tính độ dốc từ đầu, tránh bẻ góc gắt ở đường thoát, có chỗ để thông tắc sau này. Họ cũng tính tới bẫy mùi, để mùi từ hệ thống thoát không bay ngược lên nhà.
Sàn nhà tắm cũng cần độ dốc về phía lỗ thoát. Sàn phẳng hoặc dốc sai làm nước đọng, lâu ngày thấm xuống và gây trơn trượt nguy hiểm.
Những chi tiết này không thấy khi bàn giao, chỉ lộ ra khi đã dùng, đúng như mình nói ở tập đạo đức nghề khi không ai kiểm tra.
Chống thấm và thử trước khi che kín
Nhà tắm, sân thượng, ban công là những chỗ hay thấm nhất. Lớp chống thấm phải phủ kín không chỉ mặt sàn mà cả chân tường lên một đoạn, các góc, quanh ống xuyên sàn. Góc và chỗ ống xuyên là nơi hay bị sót nhất.
Người thợ giỏi không tin vào mắt. Họ thử: ngâm nước sàn nhà tắm sau khi chống thấm một thời gian rồi kiểm tra tầng dưới có thấm không, trước khi lát gạch. Thử áp đường ống cấp trước khi trát kín tường, để chắc mọi mối nối đều kín.
Thử tốn thêm thời gian, có khi cả ngày chờ. Chủ nhà hay chủ thầu có thể giục. Nhưng phát hiện rò sau khi đã lát gạch, trát tường thì chi phí sửa gấp nhiều lần.
Chụp ảnh lúc thử và lúc chưa che kín, như mình đã khuyên ở nhiều tập trước, là bằng chứng quý cho cả bạn lẫn chủ nhà.
Lần tìm chỗ rò: phần khó của nghề
Sửa thấm là phần khó nhất và đáng giá nhất của nghề nước. Vết ố trên trần không nằm ngay dưới chỗ rò. Nước có thể chảy dọc theo dầm, theo ống, đi xa rồi mới lộ ra.
Người giỏi lần theo phương pháp: hỏi khi nào thấm nhiều, sau khi mưa hay sau khi dùng nhà tắm. Khoá từng đường nước để xem vết ố có thay đổi không. Kiểm tra đồng hồ nước khi mọi vòi đã khoá để biết có rò trong đường cấp không.
Người chưa giỏi thì đục đại, đục chỗ này không thấy lại đục chỗ khác, nhà khách thành công trường. Hoặc chỉ quét một lớp chống thấm ở mặt dưới trần cho vết ố biến mất tạm, trong khi nước vẫn rò bên trong.
Khả năng lần đúng chỗ rò mà đục ít nhất là thứ khách sẵn lòng trả cao, vì họ đã từng bị đục lung tung.
Con đường học nghề nước
Nhiều thợ nước học từ thợ xây, rồi chuyên dần. Học ở trường nghề về cấp thoát nước giúp có nền lý thuyết về áp lực, độ dốc, vật liệu ống. Rồi theo thợ giỏi làm nhiều loại công trình, nhất là những ca sửa thấm, vì đó là nơi học được nhiều nhất.
Nghề nước có những nguy hiểm riêng: làm việc gần điện trong môi trường ướt, dùng máy cắt, máy đục, làm việc trên mái và sân thượng, tiếp xúc với hoá chất chống thấm. Đồ bảo hộ và ý thức an toàn vẫn là bắt buộc.
Với bình nóng lạnh, máy bơm, hệ thống có áp lực cao hay có điện đi kèm, hãy chắc rằng mình đã được học bài bản trước khi nhận.
Việc nhỏ cho tuần này: nếu bạn làm nước, ở công trình tiếp theo, thêm một bước thử nước hoặc thử áp trước khi che kín, và chụp ảnh lại kết quả thử.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà tắm mới xây đã bị thấm?
Thường do chống thấm không kín ở góc tường, chỗ ống xuyên sàn, hoặc không thử ngâm nước trước khi lát gạch. Mối nối ống âm tường bị rò cũng là nguyên nhân hay gặp.
Sửa thấm có cần đục hết không?
Không nhất thiết. Thợ có kinh nghiệm lần đúng chỗ rò có thể chỉ đục một phần nhỏ. Cần tránh những người đục lung tung mà chưa xác định được nguồn nước.
Học nghề nước có khó không?
Phần cơ bản không quá khó, nhưng làm giỏi chống thấm và lần chỗ rò cần nhiều năm kinh nghiệm. Nền lý thuyết về áp lực và độ dốc giúp tiến bộ nhanh hơn.
Ống nước âm tường hay đi nổi tốt hơn?
Âm tường đẹp hơn nhưng khó sửa khi rò, cần làm thật cẩn thận và thử áp kỹ. Đi nổi dễ sửa nhưng kém thẩm mỹ. Nhiều nhà kết hợp tuỳ vị trí.
Thử áp đường ống là gì?
Là bơm nước vào đường ống ở áp lực cao hơn bình thường một chút và giữ trong một thời gian để xem áp có tụt không. Áp tụt nghĩa là có chỗ rò cần xử lý trước khi che kín.
