Chuẩn bị tài chính khi chuyển nghề là biết chính xác mỗi tháng nhà mình cần bao nhiêu để sống, có một khoản đệm đủ cho giai đoạn thu nhập thấp, cắt bớt chi tiêu từ trước khi chuyển, và tránh vay nợ lớn để đầu tư vào một nghề chưa chắc. Mọi ví dụ về tiền trong tập này đều là giả định để bạn thấy cách tính.
Chào bạn, đây là Nhà Chuyên Môn. Mình không phải người tư vấn tài chính, và mình không khuyên bạn đầu tư vào đâu. Tập này chỉ nói về những điều mà người chuyển nghề nào cũng nên tính trước, vì tiền là lý do phổ biến nhất khiến người ta phải bỏ ngang một con đường mới.
Biết chính xác nhà mình cần bao nhiêu
Nhiều gia đình không biết chính xác mỗi tháng tiêu bao nhiêu. Họ chỉ biết lương về rồi hết. Khi chuyển nghề, thu nhập không còn đều, thì không biết con số này là rất nguy hiểm.
Hãy ghi lại chi tiêu thật trong vài tháng: ăn uống, nhà cửa, điện nước, học phí con, đi lại, hiếu hỉ, thuốc men, trả nợ nếu có. Chia ra những khoản bắt buộc và những khoản có thể cắt.
Con số khoản bắt buộc chính là mức tối thiểu gia đình cần để sống. Đó là con số quan trọng nhất trong mọi tính toán khi chuyển nghề.
Nhiều người ngạc nhiên khi thấy chi tiêu thật cao hơn mình nghĩ, vì những khoản nhỏ lặt vặt cộng lại. Biết sớm vẫn tốt hơn biết khi đã nghỉ việc.
Đừng quên những khoản theo năm chứ không theo tháng: tiền đóng học đầu năm, bảo hiểm, sửa xe, giỗ chạp, Tết. Chia những khoản đó ra mười hai tháng rồi cộng vào, thì con số mới phản ánh đúng thực tế.
Khoản đệm cho giai đoạn thu nhập thấp
Khi mới vào nghề mới, thu nhập thường thấp hơn và không đều. Có tháng nhiều việc, có tháng gần như không. Khoản đệm là số tiền để bù vào những tháng đó.
Giả sử khoản chi bắt buộc của gia đình là một mức nào đó mỗi tháng, và bạn ước lượng giai đoạn thu nhập thấp kéo dài khoảng một năm. Khoản đệm nên đủ để bù phần thiếu trong suốt giai đoạn đó, cộng thêm một ít cho chuyện bất ngờ như ốm đau.
Khoản đệm nên để riêng, ở nơi rút ra được khi cần, không đem đầu tư vào những thứ có rủi ro. Mục đích của nó là an toàn, không phải sinh lời.
Nếu chưa có đủ khoản đệm, đó là lý do chính đáng để tiếp tục giữ việc cũ và thử nghề mới thêm một thời gian, như mình đã nói ở tập trước.
Giảm chi trước khi chuyển
Một mẹo hữu ích là sống thử với mức chi tiêu thấp hơn ngay khi còn đang có thu nhập cũ. Cắt những khoản không cần thiết, chuyển phần tiết kiệm được vào khoản đệm.
Việc này có hai cái lợi. Thứ nhất, khoản đệm lớn nhanh hơn. Thứ hai, cả gia đình quen dần với mức sống mới trước khi thật sự cần, nên khi chuyển nghề không bị sốc.
Hãy bàn với gia đình những khoản nào cắt được, những khoản nào không nên cắt. Học hành của con, sức khoẻ của cha mẹ thường là những thứ cần giữ.
Nếu thấy không thể giảm chi được nhiều mà không ảnh hưởng nghiêm trọng tới gia đình, đó là thông tin quan trọng để cân nhắc lại thời điểm chuyển nghề.
Đầu tư dụng cụ và học nghề có chừng mực
Nhiều nghề cần dụng cụ, có nghề cần mặt bằng, có nghề cần học phí không nhỏ. Người chuyển nghề hăng hái hay mua sắm đầy đủ ngay từ đầu, rồi phát hiện một nửa số đồ không dùng tới.
Cách khôn ngoan là bắt đầu với những dụng cụ thiết yếu nhất, mua thêm khi thật sự cần. Có thể mượn, thuê, hoặc mua đồ cũ còn tốt trong giai đoạn đầu. Hỏi người thầy hay người đi trước xem dụng cụ nào thật sự cần, loại nào bền.
Với học phí, chọn khoá học như mình đã nói ở chuyên mục chứng chỉ: có thực hành, người dạy rõ ràng, không hứa hẹn quá mức. Một khoá học đắt không bảo đảm sẽ giỏi.
Tránh thuê mặt bằng lớn, ký hợp đồng dài hạn khi chưa có khách đều. Đó là một trong những cái bẫy phổ biến nhất của người mới ra làm riêng. Nhiều người thợ giỏi đã bắt đầu bằng một góc sân nhà hay một chiếc xe máy chở đồ nghề, rồi mới có xưởng khi khách đã đủ đông.
Cẩn thận với vay nợ
Vay một khoản lớn để đầu tư vào một nghề chưa chắc là đặt cả gia đình vào rủi ro. Nếu nghề không thành, bạn vừa mất thời gian vừa mang nợ.
Nếu cần vay, hãy vay ở mức mà nếu nghề mới không thành, bạn vẫn trả được bằng thu nhập từ một công việc bình thường. Đọc kỹ điều kiện vay, tránh những khoản vay lãi cao, vay nóng.
Hỏi ý kiến người hiểu về tài chính nếu khoản đầu tư lớn. Mình không nêu sản phẩm vay hay con số cụ thể nào ở đây, vì mỗi hoàn cảnh mỗi khác.
Việc nhỏ cho tuần này: bắt đầu ghi lại mọi khoản chi của gia đình trong một tháng, kể cả những khoản nhỏ nhất. Đó là nền móng của mọi kế hoạch chuyển nghề.
Câu hỏi thường gặp
Khoản đệm khi chuyển nghề nên bằng bao nhiêu?
Không có con số chung. Cách tính là lấy khoản chi bắt buộc mỗi tháng nhân với số tháng bạn dự kiến thu nhập còn thấp, cộng thêm một phần cho chuyện bất ngờ.
Có nên dùng tiền tiết kiệm của cả nhà để đổi nghề?
Nên bàn kỹ với gia đình và chỉ dùng phần mà nếu mất cũng không làm cả nhà lâm vào khó khăn. Giữ lại một phần dự phòng cho những việc thiết yếu như sức khoẻ và học hành.
Vợ hoặc chồng còn thu nhập ổn định có giúp chuyển nghề dễ hơn?
Có, vì một nguồn thu ổn định giảm áp lực rất nhiều. Nhưng cần bàn rõ để người kia không thấy mình phải gánh một mình quá lâu.
Có nên vay để mở xưởng ngay khi chuyển nghề?
Thường không nên vay lớn khi chưa có khách đều. Bắt đầu nhỏ, dùng dụng cụ thiết yếu, mở rộng dần theo lượng việc thật sẽ an toàn hơn.
Làm sao biết đã tới lúc cắt lỗ và quay lại nghề cũ?
Đặt trước một mốc rõ ràng về thời gian và thu nhập. Nếu tới mốc mà thu nhập vẫn quá xa nhu cầu, và khoản đệm sắp cạn, đó là lúc cân nhắc nghiêm túc việc quay lại hoặc đổi hướng.
