Mô tả một việc đã làm hay nhất khi đi theo ba phần: tình huống ban đầu và cái khó, việc bạn đã làm một cách cụ thể, và kết quả mà người khác thấy được. Dùng động từ cụ thể, nói rõ phần của mình khi làm cùng người khác, và tránh những từ tự khen như xuất sắc, hoàn hảo, chuyên nghiệp hàng đầu.
Chào bạn, đây là Nhà Chuyên Môn. Tập trước mình nói chuyện chụp ảnh. Nhưng ảnh chỉ cho thấy kết quả, còn mô tả kể câu chuyện đằng sau. Tập này mình nói cách viết vài dòng mô tả sao cho người đọc tin, và không bao giờ phải ngượng khi họ tới xem tận nơi.
Khung ba phần: tình huống, việc làm, kết quả
Phần tình huống trả lời câu hỏi: ban đầu thế nào, khó ở đâu. Ví dụ: căn nhà phố ba tầng xây đã lâu, cầu dao tổng nhảy liên tục vào buổi tối, hai thợ trước đã thay cầu dao mà không hết.
Phần việc làm trả lời: bạn đã làm gì. Ví dụ: kiểm tra từng mạch theo tầng, phát hiện dây cấp cho tầng ba quá nhỏ so với hai máy lạnh mới lắp, đi lại đường dây riêng cho máy lạnh, chia lại các mạch trong tủ điện.
Phần kết quả trả lời: sau đó ra sao. Ví dụ: hết nhảy cầu dao, chủ nhà dùng đủ thiết bị, sau một năm chưa phải gọi lại.
Ba phần, mỗi phần một hai câu, là đủ. Người đọc hiểu ngay bạn gỡ được ca khó, và gỡ bằng cách nào.
Dùng từ cụ thể thay vì tính từ chung chung
Những câu như thi công chất lượng cao, đảm bảo tiến độ, phục vụ tận tâm, ai cũng viết được, nên người đọc lướt qua mà không tin. Chúng không cho thấy điều gì khác biệt.
Thay vào đó, dùng động từ cụ thể và chi tiết thật. Không viết làm tủ bếp chất lượng cao, mà viết làm tủ bếp gỗ tự nhiên, dán cạnh kín toàn bộ để chống ẩm vì bếp sát cửa sổ hướng mưa. Không viết đảm bảo tiến độ, mà viết bàn giao đúng ngày dù giữa chừng chủ nhà đổi màu gạch.
Con số giúp rất nhiều, nếu là số thật: kích thước, số phòng, thời gian làm, số năm đã dùng mà chưa phải sửa. Đừng bịa số cho đẹp.
Một mẹo nhỏ: sau khi viết, đọc lại và gạch đi mọi tính từ khen. Nếu câu còn lại vẫn cho thấy bạn giỏi, đó là câu tốt. Nếu gạch xong mà câu chẳng còn gì, nghĩa là bạn chưa kể chi tiết thật nào, và cần quay lại nhớ xem việc đó khó ở đâu.
Nói rõ vai trò của mình
Nhiều công trình làm theo đội. Khi đưa vào hồ sơ, nói rõ bạn đã làm phần nào. Ví dụ: tham gia đội thi công nhà ba tầng, phụ trách toàn bộ phần điện. Hoặc: làm thợ phụ cho thợ cả trong công trình này, phụ trách chuẩn bị vật tư và đi dây tầng một.
Nhận hết công trình là của mình khi thật ra chỉ làm một phần là cách nhanh nhất để mất uy tín. Người tuyển có thể hỏi chủ thầu, đồng nghiệp, và sự thật sẽ lộ ra.
Ngược lại, đừng hạ thấp phần mình. Nếu bạn là người giải quyết vấn đề khó nhất của công trình, cứ nói ra, kèm chi tiết.
Người mới vào nghề không cần ngại khi vai trò còn nhỏ. Thợ phụ trong một công trình lớn được làm kỹ vẫn là kinh nghiệm đáng kể, và thật thà về điều đó làm người đọc tin những phần còn lại.
Viết cho người đọc không trong nghề
Phần lớn người đọc hồ sơ của bạn không phải người trong nghề: chủ nhà, chủ cửa hàng, nhân viên tuyển dụng. Họ không hiểu thuật ngữ.
Viết sao cho họ hiểu được cái khó và cái giá trị. Thay vì nói xử lý mất trung tính, nói dây chung bị lỏng làm ổ cắm lúc có điện lúc không, có nguy cơ cháy. Thay vì nói chống thấm gốc xi măng hai thành phần, nói chống thấm hai lớp, ngâm thử nước hai ngày trước khi lát gạch.
Nếu hồ sơ gửi cho người trong nghề, như một chủ thầu lớn, có thể dùng thuật ngữ để cho thấy bạn nắm chuyên môn. Có thể chuẩn bị hai bản cho hai kiểu người đọc.
Câu ngắn, mỗi câu một ý. Người đọc lướt nhanh trên điện thoại sẽ cảm ơn bạn. Viết xong, nhờ một người ngoài nghề trong nhà đọc thử. Chỗ nào họ hỏi lại cái này là gì, chỗ đó cần viết lại cho dễ hiểu hơn.
Đừng bao giờ thổi phồng
Cám dỗ thổi phồng có ở khắp nơi: thêm vài năm kinh nghiệm, nhận công trình của người khác, ghi những kỹ năng mới chỉ biết sơ qua. Nó có thể giúp có được buổi gặp đầu tiên, nhưng sẽ lộ ra ngay khi bắt tay làm.
Trong nghề, tiếng tăm đi nhanh. Một lần bị phát hiện thổi phồng, bạn mất không chỉ việc đó mà cả những người mà người kia quen.
Một hồ sơ trung thực, kể đúng những gì đã làm, có thể trông khiêm tốn hơn. Nhưng mỗi dòng trong đó đều đứng vững khi người ta kiểm tra, và đó chính là sức mạnh của nó.
Việc nhỏ cho tuần này: chọn một việc bạn tự hào nhất, viết mô tả theo ba phần tình huống, việc làm, kết quả, rồi gạch hết các tính từ khen và xem câu còn lại có đủ thuyết phục không.
Câu hỏi thường gặp
Mô tả mỗi việc trong hồ sơ nên dài bao nhiêu?
Ba tới sáu câu là vừa. Đủ để kể tình huống, việc làm và kết quả. Dài hơn thì người đọc lướt qua, ngắn hơn thì không đủ để thấy giá trị.
Có nên ghi giá công trình vào mô tả?
Thường không cần, và nên hỏi ý khách nếu muốn ghi. Mô tả tập trung vào việc đã làm và kết quả, giá cả có thể trao đổi riêng khi khách hỏi.
Làm sao để mô tả không bị khô khan?
Kể cái khó thật của từng việc, vì mỗi việc khó một kiểu. Chi tiết thật về tình huống làm mô tả sinh động hơn mọi từ ngữ hoa mỹ.
Việc làm hỏng có nên đưa vào hồ sơ không?
Thường không đưa vào hồ sơ giới thiệu. Nhưng khi phỏng vấn, kể một lần làm hỏng và cách mình sửa có thể gây ấn tượng tốt về sự trung thực và trách nhiệm.
Kinh nghiệm học việc có được tính vào hồ sơ không?
Được, miễn ghi rõ vai trò là học việc hay thợ phụ. Kinh nghiệm thật, dù ở vai trò nhỏ, vẫn có giá trị và cho thấy con đường bạn đã đi.
